Bilişsel Davranışçı Terapi (BDT), kişinin düşünceleri, duyguları ve davranışları arasındaki ilişkiyi anlamasına ve bu alanlarda değişim sağlamasına yardımcı olan, bilimsel temelli bir terapi yöntemidir.
Günümüzde depresyon, kaygı (anksiyete), panik atak, obsesif kompulsif bozukluk (OKB), travma sonrası stres bozukluğu, fobiler ve stres ile baş etmede sıkça kullanılmaktadır.
Bilişsel Davranışçı Terapi’nin temel yaklaşımı şudur:
Yaşadığımız olaylardan çok, o olaylara yüklediğimiz anlamlar bizi etkiler.
Yani bir durum herkesi aynı şekilde etkilemez; kişinin o durumu nasıl düşündüğü ve yorumladığı belirleyicidir.
Düşünce – Duygu – Davranış Üçgeni
Bilişsel Davranışçı Terapi, üç temel alan üzerinde durur:
• Düşünceler: Aklımızdan geçen otomatik ve çoğu zaman farkında olmadığımız düşünceler
• Duygular: Bu düşüncelerin bizde yarattığı hisler (üzüntü, kaygı, öfke gibi)
• Davranışlar: Duyguların sonucunda yaptıklarımız ya da yapmaktan kaçındıklarımız.
Örneğin; bir kişi “Başaramayacağım” diye düşünüyorsa, bu düşünce kaygı yaratır ve kişi denemekten vazgeçebilir. BDT, bu düşüncenin ne kadar gerçekçi olduğunu sorgulamayı ve yerine daha sağlıklı düşünceler koymayı hedefler.
Bilişsel Davranışçı Terapi Nasıl İşler?
Bilişsel Davranışçı Terapi, genellikle kısa süreli ve yapılandırılmış bir terapi türüdür. Seanslarda danışan ve terapist birlikte çalışır. Terapist, danışana hazır çözümler sunmak yerine, kişinin kendi düşünce kalıplarını fark etmesine yardımcı olur.
Terapi sürecinde:
• Olumsuz ve işlevsiz düşünceler fark edilir,
• Bu düşünceler sorgulanır,
• Daha gerçekçi ve dengeli düşünceler geliştirilir,
• Günlük hayatta uygulanabilecek küçük davranış değişiklikleri planlanır.
Bazı seanslarda ev ödevleri verilebilir. Bu ödevler, kişinin terapiyi sadece seansla sınırlı tutmamasını ve günlük yaşamda da uygulamasını sağlar.
Bilişsel Davranışçı Terapi Kimler İçin Uygundur?
Bilişsel Davranışçı Terapi, sorunlarının nedenini anlamak ve aktif olarak değişim için çaba göstermeye hazır olan kişiler için oldukça uygundur.
“Ben böyleyim, değişemem” düşüncesi yerine “Öğrenebilirim ve değiştirebilirim” bakış açısını destekler.
Her yaş grubuna uygulanabilir ve bireysel danışmanlık, çift danışmanlığı ya da grup çalışmaları şeklinde yapılabilir.
Sonuç Olarak
Bilişsel Davranışçı Terapi, kişinin kendini daha iyi tanımasını, düşüncelerinin farkına varmasını ve hayatında daha sağlıklı seçimler yapmasını destekleyen güçlü bir yöntemdir. Amaç, mükemmel olmak değil; daha farkında, daha dengeli ve daha iyi hissetmeyi öğrenmektir.
Bu konuyu Psikolog Selma Dilmeç'e danışın:
